Schorzenia ściegien u konia

Końskie zdrowie

Ścięgna u konia to struktury przenoszące ruch mięśnia na kość, dzięki czemu dochodzi do zginania stawów i poruszania się zwierzęcia. Zbudowane są z pęczków włókien kolagenowych, które posiadają określoną wytrzymałość na rozciąganie.

W momencie kiedy wytrzymałość takiego ścięgna zostanie  przekroczona dochodzi do kontuzji ścięgna z rozerwaniem włókien kolagenowych. Intensywne użytkowanie koni w sportach jeździeckich powoduje większe narażenie ścięgien na urazy.  U koni dotyczą one przede wszystkim ścięgien zginaczy palców, położonych na tylnej powierzchni nadpęcia: powierzchownego, głębokiego oraz, leżącego najgłębiej mięśnia międzykostnego. W zależności od przeciążenia działającego na ścięgno może dojść do urazu okołościęgnowegho np. wylewu podskórnego krwi, lub do uszkodzenia samego ścięgna (czyli do rozerwania pęczków włókien kolagenowych).

Zapalenie ścięgna

Kończyna od napięstka i stawu skokowego w dół powinna być chłodna, gdyż nie ma tu mięśni. Podwyższona ciepłota wskazuje na stan zapalny ścięgien, torebek stawowych, tworzywa kopytowego lub trzeszczek. Ścięgna otoczone są pochewkami ścięgnowymi z mazią. Są dość słabo unaczynione i odżywione, jednak u wytrenowanego konia ścięgno jest mocniejsze od kości. Podczas pracy na trudnym podłożu, szczególnie przy nadmierne wyrośniętych i źle ustawionych kopytach, przy uderzeniu obciążonego ścięgna lub przy nagłym wysiłku dla nie rozgrzanych ścięgien następuje ich zerwanie. Dotyczy to na ogół 1-2 ścięgien.

I stopień to mikrourazy – przerwanie pojedynczych włókienek ścięgnowych i uszkodzenie naczyń krwionośnych. Powstaje „fajka” (odejście ścięgna) – ścięgno powiększa się, miejsce jest obrzmiałe, bolesne, grzejące. Stan ten mija po resorpcji płynu i zbliznowaceniu tkanki ścięgnowej.

II stopień – zerwanie pęczków włókienek.

III stopień jest to zerwanie całego ścięgna – następuje zwykle wtedy, gdy powtarza się zrywanie włókienek. Przy II stopniu możemy mówić o broke- downie- zgrubieniu w formie różańca, oraz uwypukleniu tylnej linii nadpęcia.

Następstwem zapalenia ścięgien może być koziniec nabyty (wysuwanie się napięstka do przodu poza linię pionową kończyny), niedźwiedzia noga (tylna część stawu pęcinowego przy każdym kroku dotyka ziemi).

Aby zdiagnozować skalę uszkodzenia najlepiej jest przeprowadzić badanie USG, w którym ustala się:

  • miejsce uszkodzenia – w którym obszarze nadpęcia umiejscowione jest uszkodzenie, a także w której części samego ścięgna – centralnie, obwodowo, brzeżne, czy jest to uszkodzenie rozsiane
  • rozległość  – długość obszaru uszkodzonego w projekcji podłużnej
  • stopień uszkodzenia w procentach – w projekcji poprzecznej

Leczenie

W pierwszej fazie zapalenia chłodzi się ścięgno przez 24 godziny okładami z altacetu i zimnej wody. Okład podlewa się co 6 godzin dla zdławienia stanu zapalnego. W drugiej fazie, gdy nie ma już podwyższonej ciepłoty, ścięgno rozgrzewa się kompresami rozgrzewającym pod ceratką. Warstwy: gaza nasączona wodą lub bardzo rzadkim roztworem spirytusu, ceratka, kocyk, bandaż. Co parę godzin należy okład przewijać, co 24 godziny robić przerwę i tak postępować przez kilkanaście dni.

Zamiast okładów można wcierać środki rozgrzewające – Radiol, Fluidosan, olejek kamforowy, spirytus, lub też robić „wcierki” i owijać. W trzeciej fazie, gdy zejdzie stan zapalny stosuje się blistrowanie (palenie) – tworzenie sztucznego stanu zapalnego skóry, który ma powodować przekrwienie skóry i krew ma nadal resorbować wylew, oraz odżywać bliznę na ścięgnie, wzmacniać ją. Wykonuje się poprzeczne ranki gorącym żegadłem, tzw. przyżeganie i w nie wciera się środek drażniący, np. Tendosan, Workalin, maść rtęciową lub też wciera się tylko blistrujące środki bez początkowego przyżegania skóry – też przez kilkanaście dni. Następnie daje się koniowi 30 dni rehabilitacji.

 W następnym etapie można stosować miejscowo, dościęgnowo różnorodne terapie:

  • dekompresję – upuszczenie płynu zapalnego
  • podawanie dościęgnowo lub okołościęgnowo kwasu hialuronowego.
  • stosowanie nowoczesnych preparatów i terapii: IRAP, PRP, komórek macierzystych, A-CeLL, Tendotropin

W zależności od uszkodzenia lub w przypadku braku poprawy można stosować leczenie operacyjne – Tendonsplitting, czyli rozwarstwianie ścięgna, aby pobudzić procesy naprawcze w ścięgnie. Jednocześnie prowadzi się fizjoterapię polegającą na zastosowaniu odpowiedniej dawki ruchu ( program aktywności ruchowej).

Ze względu na słabe ukrwienie ścięgien proces naprawczy jest długotrwały, w zależności od zastosowanej terapii, ale przede wszystkim od rodzaju wielkości i rodzaju uszkodzenia ścięgna i może trwać:

  • dla ścięgna powierzchownego zginacza palców – od 6 do 12 miesięcy
  • dla  mięśnia międzykostnego – do 3 miesięcy
  •  dla ścięgna głębokiego zginacza palców – od 9 do nawet 24 miesięcy 

Profilaktyka

Profilaktyka polega na rozgrzaniu ścięgien przed pracą i stopniowym zwiększaniu wysiłku zarówno w czasie jednego treningu ( przy użytkowaniu wierzchowym po 10 minutach stępa, przechodzi się do kłusa roboczego, dopiero potem zebranego lub galopu i po krótkim odpoczynku dopiero do skoków), jak i z dnia na dzień stopniowe zwiększanie wysiłku i wymagań.

Stosuje się też bandażowanie kończyn w trakcie treningu, a także na noc, przy intensywnym treningu. Nie wzmacnia ono ścięgien, lecz ogrzewa, polepsza ukrwienie, odżywienie, a także zapobiega stłuczeniom w trakcie treningu. Po każdym treningu stosuje się polewanie szlauchem zimną wodą (tzw. „szpryca”), lub moczenie nóg w rzece, czy specjalnym basenie.

Pamiętaj! Informacje zawarte w tym wpisie mają jedynie charakter informacyjny.

źródło: Practical Horseman