Racjonalne i zbilansowane karmienie koni

Porady żywieniowe

Prawidłowe żywienie koni zapewnia długotrwałe użytkowanie, utrzymanie zdrowia oraz efektywną pracę.

Konie mają specyficzną budowę układu pokarmowego, który wymaga zadawania pasz o odpowiedniej strukturze. W warunkach naturalnych konie spożywają pasze objętościowe często i w małych ilościach. Przewód pokarmowy jest krótki, w związku z czym przemiana materii jest szybka. Konie należą do zwierząt wrażliwych na wszelkie raptowne zmiany w żywieniu, nieświeżość pasz oraz błędy w zbilansowaniu pasz. Gdy tego nie przestrzegamy często borykamy się z różnego typu schorzeniami.

Intensywność żywienia koni zależy od rodzaju i częstotliwości wykonywanej pracy, ich kondycji oraz temperamentu. Konie powinny mieć dostosowaną dawkę dzienną do ich potrzeb. W zależności od wieku, stanu fizjologicznego oraz płci dietetyk koński ustawia odpowiednio zbilansowaną dietę. Należy jednak pamiętać, że oprócz diety ważne jest aby pasze były świeże i dobrej jakości.

Częstotliwość i cykliczność podawania paszy ma duży wpływ na prawidłowe funkcjonowanie przewodu pokarmowego. W związku z przyspieszoną perystaltyką jelit oraz specyficzną budową układu trawiennego, pasze należy podawać w niewielkich ilościach, dość często, poić przed jedzeniem, a karmić minimum godzinę przed zaplanowaną pracą.

Konie bardzo szybko uczą się regularności pór karmienia, dlatego należy pilnować aby karmienia były o tych samych godzinach codziennie. Każda raptowna zmiana godzin lub rodzaju paszy może wywołać schorzenie układu pokarmowego. Należy pamiętać o zmniejszaniu ilości paszy podczas niepracujących dni, np. kiedy pojawi się kontuzja.

Żywienie koni opiera się na paszach treściwych i objętościowych. Wykorzystywane są zarówno surowce paszowe pochodzące z własnego gospodarstwa, mieszanki paszowe pełnoporcjowe, uzupełniające, mineralno-witaminowe oraz dietetyczne. Ogromną rolę w żywieniu letnim pełnią soczyste pasze objętościowe takie jak zielonka pochodząca z trwałych użytków zielonych oraz upraw polowych.

Oprócz ciętej zielonki łąkowej bardzo ważny jest wypas koni i pobieranie przez nie wybiórczo niektórych traw. Pastwisko powinno być podzielone na kwatery, które w miarę wyjadania przenosi się w miejsca bogate w trawy.

Kolejną paszą objętościową pełniącą ważną funkcję w żywieniu całorocznym jest siano. Siano jest wysuszoną mieszanką traw, motylkowatych i ziół. Stosuje się również susze z zielonek, kiszonki z traw i siana. Słoma stosowana jest jako ściółka, ale konie także ją chętnie jedzą. Służy ona regulacji trawienia, zapewnieniu uczucia sytości oraz zajęciu konia przeżuwaniem. W pewnej części może zastąpić siano.

Konie bardzo chętnie pobierają okopowe takie jak buraki pastewne, cukrowe i marchew. Jednak zastosowanie tych pasz, z roku na rok się zmniejsza, ze względu na problemy z magazynowaniem tych pasz, pracochłonnością podczas dokładnego czyszczenia oraz krótkim terminem przydatności.

Pasze treściwe to głównie zboża i produkty uboczne przemysłu spożywczego. Przeważnie stosuje się owies, jęczmień, kukurydzę, otręby pszenne, drożdże pastewne, len, poekstrakcyjne śruty.

Żywienie paszami gospodarskimi wymaga uzupełnienia substancji mineralnych i witamin. Najczęściej wykorzystuje się gotowe mieszanki mineralno-witaminowe dosypywane do pasz sypkich lub lizawki solne w boksach albo na pastwiskach i padokach.

Ostatnio wzrosło zainteresowanie dodatkiem ziół do pasz dla koni. Pełnią one funkcje regulacyjne w przewodzie pokarmowym, bilansują niedobór składników mineralnych i witamin oraz poprawiają smakowitość podawanych pasz.

Mieszanki paszowe najczęściej są uzupełnieniem podstawowej dawki, która składa się z pasz objętościowych. Tego typu karma na rynku występuje w formie sypkiej (kruszone lub gniecione) oraz granulatu.

Granulat jest wygodny dla hodowców, ze względu na zmniejszenie powierzchni przechowywania, zwiększenie trwałości, ułatwienie transportu oraz zmniejszenie pracochłonności podczas zadawania pasz.

Należy pamiętać, że konie powinny mieć swobodny dostęp do wody pitnej. Jeżeli woda pochodzi z sieci wodociągowej, można mieć pewność, że jej jakość jest odpowiednia. Natomiast woda pochodząca własnej studni, musi być odpowiednio przebadana bakteriologicznie, czy nie występuje nadmiar niektórych pierwiastków mogących powodować schorzenia. W nowoczesnych stajniach najczęściej wodę podaje się poprzez poidła automatyczne. Każdy koń w boksie powinien mieć dostęp do własnego poidła.

Podczas wypasu pastwiskowego konie powinny mieć dostęp do świeżej wody, dowożonej beczkowozami, ponieważ woda z naturalnych źródeł typu rzeczki lub jeziorka, najczęściej nie nadaje się do spożywania przez zwierzęta.

W następnej części opiszemy żywienie poszczególnych grup koni.

Pamiętaj! Informacje zawarte w tym wpisie mają jedynie charakter informacyjny

Opracowanie na podstawie:

Hodowla i użytkowanie koni. Tom I. Chrzanowski S., Łojek A., Oleksiak S., Wydawnictwo SGGW, Warszawa 2013, ISBN 978-83-7583-479-6,

Hodowla i użytkowanie koni z elementami hipoterapii, Janiszewska J., Cieśla A., Akademia Rolnicza w Szczecinie, Szczecin 2008, ISBN 978-83-7317-064-3,

Żywienie koni. Sasimowski E., Budzyński M., Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1981, ISBN 83-09-00101-0