Pierwsza pomoc – Przykurcz i szczudłowatość kończyn

Końskie zdrowie, ,

W kolejnym wpisie z cyklu „Pierwsza pomoc” chcemy wam przybliżyć co to jest przykurcz i szczudłowatość u konia. Dowiesz się jak je zdiagnozować i leczyć.

Przykurcz (contractutra) dotyczy zwykle przedniej lub obu przednich kończyn i u koni określany jest jako szczudłowatość. Objawia się przykurczowym ustawieniem i zesztywnieniem stawów palcowych w zgięciu dłoniowym (flexio volaris). Zgięcie grzbietowe (flexio dorsalis) jest utrudnione. Pęcina ustawia się pionowo. Ściany przekątne wyrastają nadmiernie, kopyto staje się tępokończyste, może przechodzić w koślawe. Przykurcz może mieć tło więzadłowo-ścięgnowe (contractura tendogen), np. jako stan po zapaleniu ścięgna zginacza palca głębokiego. Przykurcz może być również stawowy (contractura arthrogen) jako odległy skutek zwichnięć lub złamań kości palca.

Szczudłowatość kończyn. Schorzenie dotyczy kończyn koni, rzadziej występuje u bydła. Dolegliwość ta może występować jako przykurcz wrodzony u nowo narodzonych źrebiąt lub też nabyty, pojawiający się w kilka tygodni lub miesięcy po urodzeniu, a czasem dopiero w wieku ok. dwóch lat lub u koni starszych..

Wczesna wrodzona szczudłowatość może być spowodowana skróceniem ścięgien zginaczy, niedoborami mineralnymi (Ca, P) i brakiem witamin (A, D).

Przykurczem dotknięty jest z reguły mięsień i ścięgno zginacza głębokiego palca. Występujący u starszych źrebiąt przykurcz nabyty może być spowodowany brakiem dostatecznego ruchu, np. przy dłuższym przebywaniu zwierząt w stajni, a nadto niewłaściwym żywieniem lub krzywicą. Zależnie od stopnia przykurczu dostrzega się większe lub mniejsze zgięcie dłoniowe stawu pęcinowego.

Leczenie przykurczu u młodych źrebiąt polega na kilkuminutowym masażu z napinaniem ścięgna przez ekstenzje stawu pęcinowego. Masaż wykonuje się kilka razy dziennie. W bardziej zaawansowanych przypadkach zakładamy łupki lub opatrunek gipsowy, także kucie podkową z kabłąkiem i wysokimi hacelami. Do paszy dodaje się preparaty fosforowo-wapniowe i witaminowe.

Szczudłowatość nabyta, późna, spotykana u młodych dwuletnich i starszych koni, występuje w czasie przedwczesnej lub nadmiernej eksploatacji koni roboczych albo też w okresie zaprawy u koni wyścigowych lub skoczków. Proces ten polega na przykurczu ścięgnowym.

W okresie wytężającej pracy ulegają uszkodzeniu włókna ścięgien lub więzadeł palca. Naderwane włókna zrastają się za pomocą tkanki łącznej, która następnie zbiega się, dając w wyniku przykurczenie lub skrócenie ścięgna i zmiany w ustawieniu palcowego odcinka kończyny.

Przy szczudłowatości nabytej późnej, we wczesnych przypadkach, zauważa się jakby wypchnięcie stawu pęcinowego ku przodowi oraz ulgową postawę kończyny. W przypadkach zadawnionych widoczne jest opieranie się na ścianie przedniej i silne zgięcie dłoniowe. Przy oglądaniu chorej kończyny z przodu dostrzega się wyraźne zarysy silnie napiętego ścięgna prostownika wspólnego palca. Rokowanie jest niepomyślne, leczenia nie stosuje się rzadko i polega ona na tenotomii.

Pamiętaj! Informacje zawarte w tym wpisie mają jedynie charakter informacyjny.

Opracowanie na podstawie: Practical Horseman, wikipedia.org, Konie i kuce Kompendium”, Tansin Pickeral, Rossdale, P.D., Hopes, R., Wingfield-Digby, N.J., Offord, K. 1985. Epidemiological study of wastage among racehorses 1982 and 1983. Vet. Rec. 1
Turner T.A. 1991. Thermography as an aid to the clinical lameness evaluation. Vet. Clin. N. Am. Equine Pract.